الف صاد

گروه فرهنگی خبرگزاری «نسیم»؛ مسلم قاسمی متولد 1333 نویسنده، کارگردان و مدرس دانشگاه در رشته تئاتر کودک و نوجوان است وی در رشته های مدیریت، کارگردانی و بازیگری تحصیل کرده است،علاوه بر تجربه های تئاتر، مدیر فرهنگی و هنری آموزش و پرورش به مدت ده سال و سال ها دبیر جشنواره های متعدد تئاتر و موسیقی در آموزش و پرورش و تربیت معلم بوده است وی در حال حاضر مشاورفرهنگی ایرانیان و فارسی زبانان در خانه ی کتاب و فرهنگ پنجره فرانکفورت است حضور او در ایران فرصت مغتنمی بود تا مصاحبه کوتاهی در حاشیه ورکشاپ تئاتر خلاق در مورد تئاتر کودک و نوجوان در ایران و آلمان و نقش ان در تعلیم و تربیت  داشته باشیم.

نسیم: با این سوال آغاز می کنیم که وضعیت تئاتر کودک و نوجوان را در در مدارس ایران چگونه می بینید ؟

تئاتر کودک و نوجوان از نظر کمی رشد خوبی داشته است و گروه های متعددی در حوزه تئاتر کودک و نوجوان وارد شده اند همچنین در سال های اخیر یک رگه هایی از تعلیم و تربیت بالنده مشاهده می شود ولی قبلا تعلیم و تربیت ما بیشتر یک سویه و از سمت معلم بود. بعد از انقلاب مثل قارچ دانشگاه ها تئاتر رشد کرده اند اما دانشجویان از بار تعلیم و تربیتی غنی نیستند.

 الان گروه های متفاوتی در حوزه تئاتر کودک ایجاد شده است که اگر این گروه ها به یکدیگر بپیوندند با همفکری و ممارست جریان خوبی را می توانند ایجاد کنند و با استفاده از تجربیات و مطالعات کیفیت اجرای تئاتر کودک و نوجوان را ارتقاء دهند و به نتایج خوبی برسند

اما آنچه که مشاهده می کنیم جریانات متفاوتی است گروه های مختلف در این رشته هنری یکدیگر را حمایت نمی کنند این همه هیاهوی تئاتر کودک یک حرکت موازی خنثی و غیر حرفه است.

تئاتر برای کودک و نوجوان در ایران حرفه ای نیست . جشنواره گذاشتن حرفه ای کار کردن نیست . جشنواره بازی ها هیچ به تئاتر کودک کمک نکرده بلکه ضربه زده است و این جریان ها به صورت پراکنده در آینده آسیب خود را خواهند زد اگر چه الان هم شاهد آثار مخرب نمایش ها و تاثیر آن بر کودک و نوجوان هستیم.

 

باید محیط را خلاق و پویا کنیم وبا هویت ملی ، ایرانی و اسلامی فکر کنیم

 من با اطمینان می توانم بگویم که مسئولین نگاه خوبی به تئاتر کودک در آموزش و پرورش ندارند. من اعتقاد دارم ما هنوز کودکانمان را آنطور که که باید نشناخته ایم و دنیای کودک را کوچک می دانیم و فکر می کنیم اگر در تئاتر صدا را کودکانه کردیم و آهنگ شاد زدیم و دست زدیم کار تئاتر کودک انجام داده ایم. من سالها مسئولیت فرهنگی و هنری در آموزش و پرورش داشتم وسعی کردم  به طور ریشه ای مسائل تئاتر خلاق را در آموزش و پرورش راه بدهم اما به نتایج خوبی با مسئولین برای اجرا نرسیدم.

با این اوصاف کارهای خوبی هم وجود دارد که باعث افتخار است، همچنین کارهای متوسطی که در همه جوامع تولید می شود ولی مشکل از جایی است که برخی کارهای نمایشی تولید شده گاها مضر، غیر مفید و بد آموزند.

برای اینکه از این ورطه بیرون بیاییم و به سمت جهانی شدن در تئاتر کودک پیش برویم ابتدا باید محیط را خلاق و پویا کنیم وبا هویت ملی ، ایرانی و اسلامی فکر کنیم می توانیم جهانی کار کنیم مهم روح حرکت است که این حرکت می تواند از طریق مسئولان و مدیران در کالبد هنر نمایشی دمیده شود .

 

نسیم: وضعیت تئاتر در مدارس کشورآلمان به چه صورت است ؟

تئاتر در کشور آلمان همان طور که به صورت یک رشته مجزا است در کلیه متون درسی مستتر است. تئاتر کودک در اروپا در پی شناخت و شکافتن رموز در کودکان است و در آموزش و پرورش سعی می شود که مربیان از طریق نمایش آموزش های تربیتی، مسائل اجتماعی، بهداشتی ، تاریخی و ...را آموزش دهند و هر چه سن از کودکی به سمت نوجوانی پیش می رود مسائل فلسفی تر می شود و به جهان بینی و مسائل اخلاقی نیز پرداخته می شود اگر چه که منکر این قضیه نمی شوم که تئاتر در المان گاها به سمت تجاری شدن و سوداگری هم پیش می رود که در ایران هم شاهد این نوع تئاتر هستیم.

اما آنچه  قابل ملاحظه است این است که به محتوای نمایش نامه ها به صورت اصولی توجه می شود و هنر تئاتر را در بطن آموزش های خود آورده اند تا از این طریق محتوا و اندیشه را به صورت غیر مستقیم در کودک و نوجوان نهادینه کنند.

محتوای نمایش نامه ها در مدارس آلمان همان مواد درسی است که می خواهند تدریس کنند. در اکثر سالن های نمایش چندین گروه در حال تمرین هستند. تئاتر دانش اموزی دارند و به صورت جدی تئاتر بازی می کنند . همانطور که این تئاتر در متن درس ها و کارهایشان نیز مستتر است .

 

نسیم: چه محتوایی برای نمایشنامه های کودک و نوجوان مفید است که جنبه تعلیمی هم داشته باشد ؟

ادبیات ایران سرشار از معرفت و زیبایی اندیشه است ادبیات اساطیری و تاریخی ما پر از درس هایی است که می تواند در قالب نمایشنامه درس هایی از پاکبازی و سلحشوری را بدهد.

 درست است که نمایشی کردن این داستان ها کار سهل و ممتنع است اما با ممارست و تحقیق می توان عصاره این داستان ها را در قالب نمایشنامه در آورد سختی آن در ظرافت هایی است که متن را برای کودک قابل فهم کند وبه زیبایی و ظرافت با روح کودک سازگار شود. در تئاتر کودک باید به جان کلام توجه شود تا صورت و ظاهر آن .

 

نسیم: از هنر تئاتر چگونه می توان در تعلیم و تربیت استفاده کرد ؟

اگر محیط خلاق و پویا ایجاد کنیم مباحث آموزشی وتربیتی را هم می توانیم به صورت نمایشنامه ای درست کنیم دنیای نمایش همانند دنیای کودک عجیب است و باید ظرایف آن کشف شود و با ابراز های ساده زمینه های خلاقیت کودک را برای رشد همه جانبه او فراهم کند. دوران کودکی دوران طلایی برای یادیگری و ثبت علائم ماندگار در ذهن و روح کودکان است، دنیای فانتزی کودکان همواره با تقلید و نمایش همراه است و با هنر نمایش می توان اکثر گره ها، مشکلات و آرزوها و رویاهای کودک را با آگاهی از تکنیک های نمایش خلاق شناخت و عکس العمل مناسب آن را مشاهده کرد.

 

باید فضا را برای خلاقیت ایجاد و آماده کنیم

این را باید توجه کنیم که تئاتر هنرمند سازی نیست ما باید نمایش را در آموزش پرورش و در برنامه های درسی جاری کنیم اگرآموزش جذاب برای مسئولین تبین بشود تئاتر به عنوان یک شیوه آموزشی شکل می گیرد و رشد می کند.

به نظر من باید یک دانشگاهی برای مربیان آموزش و پرورش ایجاد شود تا کارشناسان تعلیم و تربیت وارد عرصه هنر تئاتر کودک و نوجوان شوند و این جوشش از درون آنها ایجاد شود . بچه های ما خوراک نمایشی کم دارند . مربیان ما اگر با دوره خلاقیت نمایشی آشنا بشوند می توانند خیلی زیبا مباحث درسی را جلو ببرند.

ما باید فضا را برای خلاقیت ایجاد و آماده کنیم و در این فرایند وقتی یک گروه نمایشی ایجاد می شود کارگروهی آموزش داده می شود و در راستای آن خلاقیت برای اجرا شکل می گیرد.

اصلا انگیزه کارخلاق در آموزش و پرورش از راه هنر و تربیت این است  که ما فضایی ایجاد کنیم که کودک خود کار تئاتری و هنری انجام دهد، شما اجازه ندارید در این روند کاری دخالت زیادی کنید.

در این راستا بنیاد نمایش کودک ایران که متشکل از پیشکسوتان تئاتر هستند تشکیل شده که هدف ما کشاندن مسائل آموزش و تربیتی از راه نمایش خلاق به مدارس است.

 

نسیم: نظر شما در مورد تئاتر با مضامین مذهبی برای کودک و نوجوان چیست؟

متاسفانه افرادی در این حرفه و عرصه وارد شده اند که مسائل دینی را دستاویز کارتجاری کرده اند و به صورت جدی وارد زندگی ائمه نشده اند و بسیار ذهن گرایانه وارد شده اند ما مشاهده کردیم روایات بسیار مجعول را به نمایش درآورده اند هر مسئله ای را نمی شود به نمایشنامه تبدیل کرد.اینها آسیب زا است

متاسفانه آموزش و پرورش ایران دچار یک بی مکتبی است.من خودم برنامه هایی دارم و ارائه کرده ام اما تبیین این کار در آموزش و پرورش مشکل است زیرا هیچ کس تکلیف خودش را نمی داند.در حال حاضر کتابی را تدوین کرده ام به اسم داستان پیامبران که در آن سعی کرده ام از شیوه روایی استفاده کنم و در آن تصاویر  به صورتی باشد که مربی بتواند آن را نقالی کند . هنر نقالی از هنر ها و شیوه های کهن آموزشی ما است که من سعی کرده ام این شیوه کهن را با شیوه مدرن ترکیب کنم وشیوه روایی و نقالی را احیا کنم.  در این کتاب با روایت نمایش گونه از زندگی پیامبران کار جدیدی را انجام بدهم . همانطور که به صورت چاپی و دیجیتال هست ضمن نقالی نمایشی هم هست.

 

نسیم: سخن آخر را بفرمایید

هر کس که می خواهد وارد کار تئاتر کودک بشود باید مربی و معلم خوبی باشد باید اول خودشان را بشناسند و معرفت پیدا کنند بعد در این عرصه گام بردارند زیرا حیطه بسیار مقدسی است باید مربیان و معلمان آموزش و پرورش درحوزه نمایش راه پیدا کنند باید اینها را به سلاح نمایش ما مسلح کنیم . حرف ما این است زنگ هنر و زنگ تئاتر اگر غیر از مربیان و معلمان آموزش و پروش وارد شوند فاجعه خواهد شد .

 

گفت و گو از: الهام صباحی

موافقین ۱ مخالفین ۰ ۹۴/۰۴/۰۷
الهام صباحی

نظرات  (۱)

۲۱ شهریور ۹۴ ، ۰۱:۱۹ آبدارچي كاروان
خدا قوت
پاسخ:
ممنونم دوست عزیز

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی